مىكند كه ، هيچ شاهدى در آيات وجود ندارد كه نشان دهد خطاب آن به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم است ، به علاوه صفت « عبوس » به هيچ روى حتى از سوى دشمنان به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نسبت داده نشده ، چه رسد به مؤمنان . همچنين آيات متعددى در خود قرآن بر خلق عظيم و رأفت رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم نسبت به مؤمنان و نرم خويى ايشان تأكيد كرده است . در واقع شخصيت اخلاقى كه از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مىشناسيم چنين برخوردى را تأييد نمىكند . برخى ديگر تناقض روايات نقل شده دراين باب را دليل نادرستى اصل حكايت دانسته و از آنجا كه نوع روايات اين خبر ، از كسانى چون عايشه ، انس و ابن عباس است كه اساساًدورهء مبعث را بخاطر نمىآورند و يا اصولا در مكه نبوده‌اند ، سند آن را ضعيف مىشمرد . « 1 » به هر روى نفس چنين برخوردى در تفاوت نهادن ميان فقير و غنى ، به هر دليل ، حتى براى هدايت ، مورد انكار اين آيات قرار گرفته است : « روى را ترش كرد و سر برگردانيد . چون آن نابينا به نزدش آمد . و تو چه دانى ، شايد كه او پاكيزه شود ، يا پند گيرد و پند تو سودمندش افتد . اما آن كه او توانگر است ، تو روى خود به دو مىكنى . و اگر هم پاك نگردد چيزى بر عهدهء تو نيست ، و اما آن كه دوان دوان به نزد تو مىآيد ، و مىترسد ، تو از او به ديگرى مىپردازى . آرى اين قرآن اندرزى است ، پس هر كه خواهد از آن پند گيرد » . « 2 » مرحوم طبرسى گرچه روايت امام صادق عليه السلام را نقل كرده ، درادامه مىگويد : اگر خطاب عبس به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نيز باشد ، نبايد به عنوان گناه تلقى شود ؛ زيرا كه چهره در هم كشيدن در برابر نابينا با گشاده رويى برابر است ! آنچه هست اين كه خداوند چنين برخورد كرد تا رسول خود را ترغيب به رعايت بيشتر محاسن اخلاقى كند و به او بشناساند كه به دست آوردن دل يك مؤمن براى آن كه بر ايمانش بماند بهتراز تأليف دل مشركى است كه طمع در ايمانش كرده است . او همچنين در اين كه چرا خطاب « عبس » خطابى غايبانه است مىگويد : اين براى حفظ حرمت رسول الله بوده است . « 3 » به هر روى بايد دانست كه خداوند خود در وصف رسولش مىگويد : « هر آينه پيامبرى از خود شما بر شما مبعوث شد ، هر آنچه شما را رنج مىدهد بر او گران مىآيد . سخت به شما دلبسته است و با مؤمنان رئوف و مهربان است . » « 4 »

--> ( 1 ) الصحيح من سيرة النبى صلى الله عليه و آله و سلم ، ج 2 ، صص 78 - 85 ( 2 ) . عبس ، 12 - 2 ( 3 ) . مجمع البيان ، ج 10 ، ص 438 - 437 ( 4 ) . توبه ، 128